Shkëndija publike
Protestat për bregdetin janë arsyeja pse ky version po del tani. Por qendra e Rebuild Albania është më e gjerë: qeveritë aktuale dhe të kaluara, çfarë premtuan, çfarë bënë dhe çfarë provohet me burime.
Version publik v0 | përditësuar 10 qershor 2026
Rebuild Albania mbledh angazhime publike, vendime zyrtare dhe raportime mediatike për t'i bërë të lexueshme, të kontrollueshme dhe të kundërshtueshme me burime.
Çdo katror këtu është një angazhim, rezultat ose çështje llogaridhënieje me burim nga periudha Rama 2013-sot. Matësit totalë për Berishën, Metën, Nanon dhe alternativat janë poshtë.
Inventari kryesor: premtimet e ndara sipas programit ose mandatit. Çdo artikull ka burim dhe, kur është kontrolluar, rezultat.
Portofolët tregojnë ku lidhen angazhimet, projektet, vendimet dhe çështjet e llogaridhënies. Zero do të thotë se ende nuk është futur artikull me burim për atë portofol.
Këto janë matës totalë për personat kryesorë: të gjitha premtimet, rezultatet dhe çështjet me burim që lidhen me ta.
Kjo pjesë është sfond për kabinetet dhe burimet bazë. Matësi i premtimeve është inventari sipas programit më sipër.
Personat kryesorë
Çdo person gjurmohet me të njëjtin standard: çfarë premtoi, çfarë bëri, çfarë ndryshoi, çfarë kundërshtoi dhe çfarë mbështetet me burime publike.
Pyetje të shpeshta
Këto përkufizime janë gardhi kundër politizimit: asnjë etiketë e rëndë nuk përdoret pa burim.
Mendim për rindërtim
Turizmi sjell para dhe vëmendje, por turizmi dhe pasuria e paluajtshme nuk duhet të bëhen i vetmi model kombëtar. Shqipëria ka bazë reale për një ekonomi më prodhuese: ujë, diell, erë, minerale, pozicion pranë BE-së dhe sektorë prodhimi që tashmë eksportojnë.
Turizmi duhet të ndihmojë të financojë ekonominë prodhuese të Shqipërisë, jo ta zëvendësojë atë. Rindërtimi duhet të matet nga aftësia për të kthyer burimet, aftësitë dhe pozicionin pranë BE-së në industri, eksporte dhe punë produktive.
Çdo ide kombëtare duhet trajtuar si hipotezë e testueshme: çfarë problemi zgjidh, cilat aftësi ekzistojnë tashmë, çfarë mungon, kush blen produktin, kush e financon, kush e ndërton dhe çfarë prove publike e kthen nga premtim në realitet.
Numrat më poshtë tregojnë shkallë, drejtim ose kufizim. Ata nuk provojnë vetë shkakun, suksesin apo fizibilitetin. Leximi serioz pyet: krahasuar me çfarë, me cilin emërues, në cilën periudhë, me çfarë metode dhe çfarë prove do ta rrëzonte interpretimin?
INSTAT numëroi 12.47 milionë hyrje të shtetasve të huaj në 2025, nga 11.70 milionë në 2024. Banka e Shqipërisë tha se të ardhurat nga turizmi arritën rreth 5 miliardë euro në 2024 dhe ndihmuan eksportet totale të arrinin 9.1 miliardë euro.
Banka e Shqipërisë tha se rritja e vitit 2024 u pasqyrua kryesisht në shërbime dhe ndërtim, ndërsa industria dhe bujqësia ranë dhe eksportet e mallrave u ngadalësuan. Kjo nuk e bën turizmin problem; e bën përqendrimin problem.
Të dhënat e Bankës Botërore e vendosin prodhimin rreth 6-7% të PBB-së në 2024. INSTAT tregon se eksportet e mallrave lidhen ende me tekstile dhe këpucë, minerale, karburante, energji, materiale ndërtimi, metale, ushqim dhe makineri.
EITI liston naftë, gaz, bitum, krom dhe bakër në bazën natyrore të Shqipërisë. Mundësia nuk është vetëm nxjerrja; është përpunimi, gjurmueshmëria, pronësia e dobishme, të ardhurat publike dhe standardet mjedisore.
IRENA vlerëson mundësi të gjera për diellin dhe deri në rreth 7.4 GW potencial kosto-efektiv të erës. Banka Botërore thotë se Kaskada e Drinit ka 1,350 MW kapacitet dhe gjeneron rreth 70% të furnizimit total me energji, gjë që e bën diversifikimin kusht ekonomik.
BERZH thotë se Shqipëria duhet të lëvizë nga konsumi drejt investimeve dhe eksporteve. OECD thekson boshllëqe në inovacion, lidhje biznes-universitet, aftësi, hekurudhë dhe diversifikim energjie.
Plani nuk fillon nga sektorët që duken modernë. Fillon nga teoritë e provuara të kompleksitetit ekonomik, diagnostikimit të rritjes, klasterëve dhe investimit të synuar: ekonomitë rriten kur grumbullojnë dije prodhuese dhe hyjnë në aktivitete të afërta, por më të ndërlikuara.
Harvard Growth Lab e trajton rritjen si proces testimi: vendoset pyetja e rritjes, ngrihen hipoteza dhe kërkohen sinjale që tregojnë kufizimin real. Për Shqipërinë, kufizimi kryesor u formulua si ritmi i ngadaltë i grumbullimit të know-how të ri.
Rritja e Shqipërisë varet nga aftësia për të thithur aktivitete dhe aftësi prodhuese nga jashtë. Kjo nuk blihet me slogane; vjen nga kompani, menaxherë, inxhinierë, furnitorë, standarde dhe punëtorë që mësojnë duke prodhuar për tregje reale.
Teoria e Product Space thotë se vendet lëvizin më lehtë drejt produkteve pranë aftësive që kanë. Raporti i Harvard për Shqipërinë gjeti se plastika/goma dhe agro-ushqimi janë më afër aftësive ekzistuese dhe më komplekse se mesatarja e eksporteve shqiptare.
Politika e investimeve nuk duhet të shpërndajë favore. Duhet të emërtojë nën-industri, kompani të mundshme, nevoja energjie, tokë, punëtorë, dogana, leje dhe KPI. Harvard rekomandon një rrjet të synuar investimesh me udhëheqje të vetme dhe feedback publik.
Harvard Business School e lidh konkurrueshmërinë me masa kritike firmash, furnitorësh, universitetesh dhe agjencish në një vend. Për Shqipërinë, kjo do të thotë pak klasterë të thellë, jo shumë parqe industriale pa blerës, trajnues dhe furnitorë.
Energjia është avantazh vetëm nëse është e besueshme. IRENA sheh mundësi të gjera për diellin dhe deri në rreth 7.4 GW potencial kosto-efektiv të erës, ndërsa Banka Botërore thotë se Shqipëria duhet të investojë fort në reziliencë, diversifikim energjie dhe elektrifikim të industrisë.
Mundësia nuk është që Shqipëria të bëhet menjëherë fuqi e madhe industriale. Mundësia reale është të përdorë turizmin, energjinë, eksportuesit ekzistues dhe afërsinë me BE-në për të ndërtuar prodhim me vlerë më të lartë hap pas hapi.
Hapi i parë nuk është të pretendohet prodhim i çipave apo makinave të plota. Është prodhim i lehtë dhe mesatar: tekstile/këpucë me më shumë dizajn, kabllo dhe pjesë automotive, plastikë, përpunim ushqimor, përgatitje mineralesh/metalesh, riparim, montim dhe furnitorë për kompani të BE-së.
Rasti mbështetet te afërsia, jo te fantazia: pozicion pranë tregut europian, lidhje me Tiranën, portin e Durrësit dhe aeroportin, zona TEDA, potencial energjie të rinovueshme dhe eksportues që ekzistojnë. Këto vlejnë vetëm nëse ka energji të besueshme, leje të qarta, standarde dhe punëtorë të trajnuar.
Testi publik duhet të jetë konkret: investitorë të emërtuar, marrëveshje energjie, kushte toke të publikuara, trajnim i lidhur me punëdhënës, kohë doganore/logjistike, kontrata eksporti dhe leje mjedisore. Pa këto, parku industrial është vetëm lajm për pasuri të paluajtshme.
Asnjë sektor nuk quhet i mundshëm pa blerës të emërtuar, letra interesi, porosi pilot ose kontrata eksporti. Nëse kërkesa nuk provohet jashtë vendit, projekti është politikë punësimi, jo strategji eksporti.
Fabrika duhet të ketë kapacitet të rezervuar, marrëveshje furnizimi, plan për ndërprerje dhe kosto energjie që e mban produktin konkurrues. Pa energji të matshme, nuk ka fizibilitet industrial.
Zona duhet të ketë pronësi të pastër, leje të publikuara, lidhje rrugë/port/aeroport/hekurudhë dhe kohë doganore të matshme. Afërsia me BE-në vlen vetëm kur mallrat lëvizin me besueshmëri.
Trajnimi duhet të lidhet me punëdhënës konkretë, vende pune, paga dhe vendosje në punë. Kur kursi profesional nuk ka punëdhënës, ai nuk është infrastrukturë industriale.
Vlera rritet kur produktet kalojnë testim, certifikim, gjurmueshmëri dhe standarde të BE-së. Pa laboratorë, auditim cilësie dhe lidhje universitet-biznes, Shqipëria ngec te montimi me marzh të ulët.
Çdo mbështetje publike duhet të ketë KPI: investim real, vende pune, paga, eksporte, trajnim, energji, leje, ndikim mjedisor dhe pronësi të dobishme. Pa këto, incentiva bëhet subvencion i verbër.
Brenda 12-18 muajsh, të hartohen eksportuesit dhe furnitorët që tashmë veprojnë në Shqipëri, të pyeten blerësit europianë çfarë u duhet realisht dhe të publikohet një pipeline marrëveshjesh: sektor, punëdhënës, vende pune, objektiv eksporti, nevojë energjie, tokë dhe mbështetje publike.
Në 18-36 muaj, stimujt duhet të përqendrohen në dy ose tre klasterë, jo të shpërndahen kudo: tekstile/këpucë me vlerë më të lartë, komponentë automotive/elektrikë dhe përpunim agro-ushqimor ose mineralesh. Çdo klaster ka nevojë për partner trajnimi, blerës ankorë, korridor logjistik dhe objektiv eksporti.
Vitet 3-10 duhet të lëvizin nga montimi te dizajni, testimi, certifikimi, prodhimi me markë, materialet e ricikluara dhe përpunimi i mbështetur nga energjia. Aty rriten marzhet, por duhen standarde, financim, laboratorë, inxhinierë dhe besim te institucionet publike.
E mundshme, nëse nis nga prodhimi furnitor dhe përpunimi, jo nga projekte prestigji kombëtar. Prodhimi me kompleksitet të ulët dhe mesatar është i besueshëm tani. Industria e rëndë dhe teknologjia e avancuar bëhen të besueshme vetëm pasi energjia, toka industriale, aftësitë, financimi, standardet e BE-së dhe qeverisja të jenë të zgjidhura në mënyrë të matshme.
Një strategji prodhuese nuk provohet me ceremoni, por me të dhëna publike: energji, punë, eksporte, licenca, kontrata, toka dhe ndikim vendor.
Të ndiqen rrjeti elektrik, miks energjie, varësia nga importet, ekspozimi ndaj hidroenergjisë dhe ecuria e projekteve diellore, të erës dhe gazit.
Të ndiqet nëse parqet industriale krijojnë fabrika funksionale, eksporte dhe punë, jo vetëm leje, tabela ose ceremoni.
Të ndiqen licencat minerare, rentat, pronësia e dobishme, shitjet e lëndëve të para dhe kontrollet mjedisore.
Të ndiqen programet profesionale të lidhura me punëdhënës të emërtuar, praktikat, pagat dhe punësimi pas trajnimit.
Të ndiqen eksportet sipas sektorit: tekstile dhe këpucë, makineri dhe pjesë, metale, përpunim ushqimor, plastikë dhe produkte me markë.
Të ndiqen toka publike, lejet e ndërtimit, koncesionet turistike, përfitimi vendor dhe ndikimi mjedisor përpara se një projekt të quhet zhvillim kombëtar.
Këta numra janë baza e provave në gjithë sitin. Nuk janë rezultati i një qeverie të vetme.
Provat
Lexim i shpejtë
Fillimi është shpenzimi total dhe ndarja e tij. Çdo numër mban periudhën, burimin dhe kufirin e leximit.
Ndarja e shpenzimeve
Zgjidh pamjen e burimit për të parë si ndahet shpenzimi. Kur burimi nuk jep ministri, kontratë ose përfitues, kufiri shfaqet hapur.
Mandatet
Çdo mandat tregon shtresat e shpenzimeve që janë futur me burim. Kur mungon importi historik, kufiri shfaqet hapur.
Janar-dhjetor 2025
Paraja publike e Shqipërisë: të ardhurat hyjnë, deficiti mbush hendekun dhe shpenzimet dalin sipas kategorisë.
Faktet për shpenzimet
Rebuild Albania kthen buxhetin, prokurimin, thesarin dhe auditimet publike në fakte të lexueshme, me burimin ngjitur me çdo numër.
Faktet
Modeli
Metodologjia
Deklarim publik
Rebuild Albania është arkiv publik jopartiak i burimeve. Nuk është hetim i pavarur, vendim gjykate, këshillë ligjore apo akuzë personale.
Mjetet gjuhësore ndihmojnë me kërkim, strukturim dhe kontroll teksti. Ato nuk janë burim. Në shqip mbahet formulimi i burimit sa herë që burimi e jep; përkthimi përdoret vetëm kur burimi nuk e jep termin shqip. Kur burimi dhe teksti bien ndesh, fiton burimi.
Nëse gjeni gabim, burim më të mirë, përgjigje, kërkesë për sqarim ose kërkesë për heqje, dërgoni linkun e kartës, shpjegimin dhe burimin mbështetës te:
correction@rebuildalbania.orgKur një korrigjim mbështetet me burim më të mirë, karta do të përditësohet, sqarohet, plotësohet me përgjigje ose hiqet. Hetim, akuzë, sekuestro ose raportim nuk do të thotë fajësi pa vendim përfundimtar.
Regjistri i burimeve
